ಬ್ಯಾಂಕ್, ವಿಮೆ, ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆತುಹೋಗಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ “ನಿಮ್ಮ ಹಣ – ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು” (Aapki Poonji, Aapka Adhikar) ಎಂಬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಯಾನ, ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಾದ ಆದರೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು, ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆತುಹೋಗಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜನರಿಗೆ ಮರಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ನಾವು ದುಡಿದು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣ ನಮ್ಮದೇ. ಆದರೆ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆರೆದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ, ಫಿಕ್ಸ್ಡ್ ಡಿಪಾಸಿಟ್, ವಿಮೆ, ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಅಥವಾ ಷೇರುಗಳ ಲಾಭಾಂಶ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರೆತುಹೋಗಿ, ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತವೆ.
ಇಂತಹ ಹಣವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮರಳಿ ತಲುಪಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಆರಂಭಿಸಿರುವ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಅಭಿಯಾನವೇ
“ನಿಮ್ಮ ಹಣ – ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು” (Aapki Poonji, Aapka Adhikar).
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಆ ಹಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹುಡುಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಹಿಂಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಇದು ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ದಂಡವಲ್ಲ.
👉 ಇದು ನಿಮ್ಮದೇ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು.
ಮರೆತುಹೋಗಿರುವ ಹಣ ಎಂದರೇನು?
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಹಣ ಮರೆತು ಹೋಗಿರಬಹುದು:
- ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು ಅಥವಾ ಫಿಕ್ಸ್ಡ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್ಗಳು
- ಮೆಚ್ಯೂರ್ ಆದ ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳು
- ಹಳೆಯ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು
- ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಅಥವಾ ಷೇರುಗಳು
- ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರ ಖಾತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು
ಸರ್ಕಾರದ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಜನರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಯಾರೂ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದೇ ಉಳಿದಿದೆ.
ಹಂತ 1: ನಿಮ್ಮ ಹಣ ಎಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ
ಮರೆತು ಹೋಗಿರುವ ಹಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ:
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು (Savings / Current)
- ಫಿಕ್ಸ್ಡ್ ಡಿಪಾಸಿಟ್ (FD)
- ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳು (LIC ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವಿಮೆ)
- ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ಸ್
- ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಂಶ (Dividends)
- ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಉಳಿತಾಯ ಯೋಜನೆಗಳು
ಮೊದಲು, ನಿಮ್ಮದು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರದು ಯಾವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ.
ಹಂತ 2: ಸರಿಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ
🏦 1) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಮತ್ತು FD ಗಳಿಗಾಗಿ
RBI – UDGAM ಪೋರ್ಟಲ್
- ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು
- ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ
- PAN / Aadhaar (ಇದ್ದರೆ)
10 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಲನವಲನ ಇಲ್ಲದ ಖಾತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
2) ವಿಮಾ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ
IRDAI – Bima Bharosa ಪೋರ್ಟಲ್
- ಪಾಲಿಸೀಧಾರಕನ ಹೆಸರು
- ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ
- ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ
ಮ್ಯಾಚ್ಯುರ್ ಆದ ಪಾಲಿಸಿ, ಮರಣದ ನಂತರ ಕ್ಲೇಮ್ ಆಗದ ಹಣ—all ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
3) ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ
SEBI – MITRA ಪೋರ್ಟಲ್
- ಹೆಸರು
- PAN
ಹಳೆಯ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಫೋಲಿಯೊಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
4) ಷೇರು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ
IEPFA ಪೋರ್ಟಲ್
- ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು
- ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಹೆಸರು
7 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕ್ಲೇಮ್ ಆಗದ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಂಶ ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಇರುತ್ತವೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಹಂತ 3: ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಮನವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ
ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿಗೆ ಹಣ ಕಂಡುಬಂದರೆ:
- ಬ್ಯಾಂಕ್ / ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು
- ಖಾತೆ / ಪಾಲಿಸಿ / ಫೋಲಿಯೊ ಸಂಖ್ಯೆ
- ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ
👉 ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಿಂಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಹಂತ 4: ಕ್ಲೇಮ್ (ಹಿಂಪಡೆಯುವ) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವ ದಾಖಲೆಗಳು:
✔ Aadhaar
✔ PAN
✔ ವಿಳಾಸ ದೃಢೀಕರಣ
✔ ನಿಮ್ಮ ಸಕ್ರಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ರದ್ದುಗೊಂಡ ಚೆಕ್
✔ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು (ಇದ್ದರೆ)
✔ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಹಣವಾಗಿದ್ದರೆ – ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಮತ್ತು ವಾರಸುದಾರರ ದಾಖಲೆ
ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ “Claim / Apply” ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಫಾರ್ಮ್ ತುಂಬಿ, ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ.
ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಕಚೇರಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೋಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಹಂತ 5: ಪರಿಶೀಲನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ:
- ಬ್ಯಾಂಕ್ / ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ
- ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಖಲೆ ಕೇಳಬಹುದು
⏳ ಸಮಯ:
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ: 2–4 ವಾರ
- ವಿಮೆ: 3–6 ವಾರ
- ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್: 2–3 ವಾರ
- ಷೇರು (IEPFA): 2–6 ತಿಂಗಳು
ಹಂತ 6: ಹಣ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ
ಪರಿಶೀಲನೆ ಪೂರ್ಣವಾದ ಬಳಿಕ:
✅ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ
✅ ಯಾವುದೇ ದಲಾಲರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ
❌ ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ
⚠️ OTP ಅಥವಾ ಹಣ ಕೇಳುವ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಮೋಸ ಹೋಗಬೇಡಿ.
ಆನ್ಲೈನ್ ಕಷ್ಟವಾದರೆ?
ಸರ್ಕಾರದಿಂದ:
- ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಸಹಾಯ ಶಿಬಿರಗಳು
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು
- CSC (Common Service Centres)
ಇಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಮುಖ್ಯ ಸೂಚನೆಗಳು
- ಪೋಷಕರು, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ
- ಹೆಸರಿನ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಸರಿಹೋಗಿರಲಿ
- ಚಿಕ್ಕ ಮೊತ್ತವೂ ನಿಮ್ಮದೇ ಹಕ್ಕು
ಸಹನೆ ಇರಲಿ — ಇದು ನಿಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕು
ಕೊನೆ ಮಾತು
ನೀವು ದುಡಿದು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣ ಮರೆತುಹೋಗಿರಬಹುದು—ಆದರೆ ಅದು ನಿಮ್ಮದೇ.
ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು.
ನಿಮ್ಮ ಹಣ – ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು
ಇಂದು ಹುಡುಕಿ, ನಾಳೆಗೆ ಭದ್ರತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಈ ಮಾಹಿತಿ ನಿಮಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅನೇಕರು ತಮ್ಮದೇ ಹಣ ಮರೆತುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ಇದ್ದಾರೆ.