ಪರಿಚಯ
ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ಮತ್ತೆ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿದೆ. ಗುರುವಾರ, ಜುಲೈ 30ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA) ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ — ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ನಡುವೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಂದಿನ ನಡೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಸಭೆ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
CWMA ಆದೇಶ ಏನಿತ್ತು
ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ (CWRC) ಶಿಫಾರಸನ್ನು CWMA ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರತಿದಿನ 3,500 ಕ್ಯುಸೆಕ್ಸ್ ನೀರನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಒಟ್ಟು 15 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 4 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. CWRC ಜುಲೈ 28ರಂದೇ ಈ ಆದೇಶ ನೀಡಿತ್ತು, ಜುಲೈ 29ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಈ CWRC ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ CWMAಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು — ಈಗ ಆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೆ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು, ರಾಜ್ಯದ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿದೆ, ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ:
- ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮೆಟ್ಟೂರು ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು 40 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ
- ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಪೂರೈಕೆ ಕಾಳಜಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ
- ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜಲ ಸರಬರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆ (BWSSB) ಈಗಾಗಲೇ ನೀರಿನ ಮಿತ ಬಳಕೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿ, ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿತದ ಕ್ರಮ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ
ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿ ಆಚೆಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಈಗಾಗಲೇ ಬೆಳೆದಿರುವ ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಬಾಳೆ ಬೆಳೆಗಳು ಒಣಗಿ ಹೋಗಿವೆ ಎಂದೂ, ಈಗ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಋತುವಿನ ಬೆಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾನಿಗೀಡಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ.
ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
CWMA ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ರೈತ ಮುಖಂಡ ಕುರುಬೂರು ಶಾಂತಕುಮಾರ್, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಕರಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಜೋಶಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸದರ ನಿಯೋಗವು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವ ಸಿ.ಆರ್. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸದಂತೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.
ಮುಂದೇನಾಗಲಿದೆ
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಸಕರು ಮತ್ತು ಸಂಸದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಸಭೆ ಕರೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ — ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ CWMA ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಡೆಯನ್ನು ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದು.
ಈ ವಿವಾದ, ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪುನಃ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಬಂದಿದೆ — ಇದನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಶಿವಕುಮಾರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಿವಾದ ಏಕೆ ಪದೇಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತದೆ
ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು — ಇದರ ಬೇರುಗಳು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2007ರ ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದಗಳ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿವೆ, ಇದನ್ನು 2018ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು. ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆ ರಚನಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು: ಕರ್ನಾಟಕ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತಮಿಳುನಾಡು — ಕೆಳಭಾಗದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ — ತನ್ನ ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುರುವೈ ಮತ್ತು ಸಂಬಾ ಭತ್ತ ಬೆಳೆ ಋತುಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಕೊರತೆಯೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಬಿಡಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಬಾಕಿಯಿದೆ ಎಂಬ ಅದೇ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕರ್ನಾಟಕ ಪಾಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ CWMA ಆದೇಶ, ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರೈತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ: ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದೇ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಹೋಗುವುದೇ, ಅಥವಾ ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದೇ. ಇದೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಸುದ್ದಿ — ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ.
ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಸಭೆಯ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು.