ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಎಂದರೆ ಸದಾ ಜಗಮಗಿಸುವ ಬೆಳಕು, ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುವ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಓಟ. ಆದರೆ ಇದೇ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಗಾಯಕಿ, ದಂತಕಥೆ ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾದಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬ ಸೂಪರ್ಸ್ಟಾರ್ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೊಸ ಉದಾಹರಣೆ ಬರೆದರು.
ಕೋಟಿ ಕಂಠಗಳ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿದ್ದ ‘ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ’ 17ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 48,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್ ಮುಂದೆ ಕಾದಂಬರಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಷ್ಟೇ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ವಿನಮ್ರತೆ, ಆಳವಾದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯೇ ತುಂಬಿದ್ದ ಅವರ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಕಳೆದವು. ಜುಲೈ 11, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 88ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ಕುಟುಂಬ: ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರ ಕಂಠ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಸದಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದ ದೂರವೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು.
- ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ: ಜಾನಕಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ ವಿ. ಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅಪಾರ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ಹಾಗೂ ಆಡಿಯೋ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದು, 2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
- ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರಾದ ಕುಟುಂಬ: ಮಗನ ಅಗಲಿಕೆಯ ನಂತರ, ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಚಾರ ಅಥವಾ ಲೈಮ್ಲೈಟ್ ಬಯಸದ ಅವರು, ಗಾಯಕಿಯ ಘನತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಯುತ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
‘ದಕ್ಷಿಣದ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ’ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ಬದುಕನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇಕೆ?
ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಸಾಲು ಸಾಲು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಗೌರವ (Standing Ovations) ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರುವತಾರೆಯೊಬ್ಬರು, ಚೆನ್ನೈ ಅಥವಾ ಹೈದರಾಬಾದ್ನಂತಹ ಮಹಾನಗರಗಳ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನವನ್ನು ತೊರೆದು ಬರುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಆದರೆ, 2017ರಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಬೋಗಾದಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು.
ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾರೋ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ; ಇದು ಅವರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಶಾಂತಿ:
- ಇಚ್ಛಾಪೂರ್ವಕ ನಿವೃತ್ತಿ: ನಿವೃತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಕಿ ಅವರು, “ನಾನು ಒಂದು ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಹಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಇನ್ನು ನನಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕು” ಎಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪ್ರಚಾರದ ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರಲು ಅವರಿಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
- ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರೇಮ: ಮೈಸೂರಿನ ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನ, ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಗೆ ಅವರು ಮನಸೋತಿದ್ದರು. ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ “ಜಾನಕಿ”ಯಾಗಿ ಬದುಕಲು ಆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.
- ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಡನಾಟ: ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು ಬೇರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಜಾನಕಿ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಒಂಟಿತನ ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿಯ ಆಪ್ತರು, ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಬಳಗ ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು.
ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರ ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣ
ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಅವರೊಳಗಿದ್ದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಹುಮುಖಿ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ದೇವರ ಕೃಪೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.
1. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾಯಿಬಾಬಾ ಭಕ್ತಿ
ಜಾನಕಿ ಅವರ ಜೀವನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿಬಾಬಾರ ಮೇಲಿನ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಭಕ್ತಿಯು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರೇತರ ಧರ್ಮಗೀತೆಗಳಲ್ಲೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಮೀರಾ ಬಾಯಿ ಅವರ ನೂರಾರು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಅವರು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹಾಡುವುದನ್ನು ಅವರು ಕೇವಲ ಕೆಲಸವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ನಾದೋಪಾಸನೆ’ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿ ಯೋಗವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.
2. ಮೂರು ದಶಕಗಳ ವೈರಾಗ್ಯದ ವ್ರತ
1997ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಪತಿ ವಿ. ರಾಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಹಠಾತ್ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದದ್ದು ಜಾನಕಿ ಅವರ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು. ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಜಾನಕಿ ಅವರನ್ನು ಸದಾ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಪತಿಯ ಅಗಲಿಕೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರವೊಂದನ್ನು ತಳೆದರು. ಆ ದಿನದಿಂದ ಅವರು ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಜರಿ ಅಂಚಿನ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಉಡುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಸರಳ ಏಕವರ್ಣದ ಸೀರೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಧರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮಗಿದ್ದ ಲೌಕಿಕ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿದರು.
3. ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ತಿರಸ್ಕಾರ
ಭೌತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅನಾಸಕ್ತಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ, ಅವರ ಆಪ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳ ಹಂಗನ್ನು ದಾಟಿ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಆಧ್ಯಾತ್ಮದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿತ್ತು.
4. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ನೆಮ್ಮದಿ
ಮೈಸೂರಿನ ಅವರ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಸಂಗೀತದ ಪಾಠಶಾಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಯೋಸಹಜ ಆರೋಗ್ಯ ಏರುಪೇರುಗಳಿದ್ದಾಗಲೂ, ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿಗಳು ಸದಾ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಅವರು ತೃಪ್ತಿ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಸಂಗೀತವೇ ಅವರಿಗೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿತ್ತು; ಅದು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿತ್ತು.
ಉಪಸಂಹಾರ: ನಿಜವಾದ ದಂತಕಥೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು
ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ಆಳಿದ ಧ್ವನಿಯೊಂದು ಮೈಸೂರಿನ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ: ಬದುಕಿನ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತಾವೂ ನೀಡಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡಿ, ತೆರೆ ಬಿದ್ದಾಗ ರಂಗಸ್ಥಳದಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರ ಬದುಕು—ನಮ್ರತೆ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮಾದರಿ.