ಪುಸ್ತಕವಿಲ್ಲದ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಗ್ರಂಥಾಲಯದವರೆಗೆ — ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ತ್ಯಾಗ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಬೇಕು ಎಂಬ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯ ಕಥೆ.
ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗ
ಅಂಕೇಗೌಡರು ಜನವರಿ 8, 1949ರಂದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಿನಕುರ್ಲಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರೈತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಮಾರಿಗೌಡ, ತಾಯಿ ನಿಂಗಮ್ಮ. ಬದುಕು ಸರಳವಾಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿ ಒಣಗಿತ್ತು, ಪುಸ್ತಕಗಳ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು, ಓದುವ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಈ ಕೊರತೆಯೇ ಅವರ ಓದುವ ಹಸಿವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದು ಆ ಬಾಲಕನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯಿತು: ಜ್ಞಾನ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯಾಕೆ?
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಅನುಭವ ಅವರ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು.
ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಿಡಿ — ಗುರುವಿನ ಮಾತು
ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಗುರು ಕೆ. ಅನಂತರಾಮು ಅವರು ತರಗತಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಅಂಕೇಗೌಡರ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಯಿತು: “ಎಂದೂ ಲಂಚ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ, ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿರಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಹವ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ.”
ಅಂಕೇಗೌಡರು ತಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. 9ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪರಿಚಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಗತಿ ಅವರನ್ನು ಆಲೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿತು — ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಗೆ ತಲುಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು.
ಸಾಧಾರಣ ಕೆಲಸ, ಅಸಾಧಾರಣ ಕನಸು
ಪದವಿಯ ನಂತರ ಜೀವನ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಸ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆಗಿ, ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಗಾರ್ಡ್ ಆಗಿ, ಹಾಲು ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಿ, ವಿಮಾ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. 20 ವರ್ಷದ ಬಸ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಅಂಕೇಗೌಡ ಸಿಕ್ಕಿದ ಪ್ರತಿ ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ನಂತರ ಪಾಂಡವಪುರ ಸಹಕಾರ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಕೀಪರ್ ಆಗಿ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಇಡೀ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಬಳದ ಶೇಕಡ 80ರಷ್ಟನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಖರೀದಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ಐಶಾರಾಮ, ಆರಾಮ — ಇವು ಅವರ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.
ಅತಿದೊಡ್ಡ ತ್ಯಾಗ — ಮನೆ ಮಾರಿ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಂಡರು
ಅಂಕೇಗೌಡರ ಭಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷಣವೆಂದರೆ — ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನೇ ಮಾರಿಬಿಟ್ಟರು.
ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲ. ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಮನೆ ಎಂದರೆ ಗೋಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ — ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ಜೀವನ.
ಪುಸ್ತಕ ಮನೆ — ಜ್ಞಾನದ ಮಹಾಸಾಗರ
ಇಂದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಂಡವಪುರ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,500 ಚದರ ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ “ಪುಸ್ತಕ ಮನೆ” ಎದ್ದು ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಹರಿ ಖೋಡೆ ಅವರು ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗ್ರಹ ಒಂದು ನೋಟಕ್ಕೆ:
- 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳು
- 1832ರ ಅಪರೂಪದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು
- 5,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಘಂಟುಗಳು
- 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳು
- 35,000 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು
- 2,500 ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು
- ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಕುರಿತ ಸಾವಿರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಇಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವವಿಲ್ಲ, ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ. ಓದಬೇಕು ಎಂಬ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಸಾಕು — ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಅವರ ಕುಟುಂಬ — ಮಿಷನ್ನ ಪಾಲುದಾರರು
ಅಂಕೇಗೌಡರ ಪತ್ನಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಸಾಗರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳು. ಇಂದಿಗೂ ಅವರು ಪುಸ್ತಕ ಮನೆಯ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ, ಸಣ್ಣ ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಡತನವಲ್ಲ — ಇದು ಆಯ್ಕೆ. ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೇ ಪುಸ್ತಕ ಮನೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಆಯ್ಕೆ.
ಮಗ ಸಾಗರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಇಂತಹ ಸಮರ್ಪಿತ ಜೀವನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ:
- 2009 — ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಜಿ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಚಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
- 2011 — ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
- 2014 — ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
- 2016 — ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ “ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹ” ದಾಖಲು
- 2026 — ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — “ಅನ್ಸಂಗ್ ಹೀರೋಸ್” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ
ಸಿಎಂ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಘೋಷಣೆ — ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ
ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಅಂಕೇಗೌಡರನ್ನು ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು — ಪುಸ್ತಕ ಮನೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 2 ಎಕರೆ ಜಮೀನು ಮತ್ತು ₹5 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಲು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು.
ಸಿಎಂ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ: “ಇದು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ, ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರ. ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.”
ಈ ಸರ್ಕಾರಿ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಪುಸ್ತಕ ಮನೆ ಇನ್ನು ಹೈಟೆಕ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.
ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾದ ಜೀವನ
ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಆ ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗ ಇಂದು 20 ಲಕ್ಷ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರ ಕಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ — ಯಾರಿಗಾದರೂ, ಯಾವಾಗಲಾದರೂ, ಉಚಿತವಾಗಿ.
ಸಂಪತ್ತು, ಅಧಿಕಾರ, ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಇಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಕೇಗೌಡರು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಸ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದ ಕೈಗಳೇ ಇಂದು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಚಿತ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮನೆ, ಪ್ರತಿ ಕುತೂಹಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲು — ಇದು ಅಂಕೇಗೌಡರ ಉಡುಗೊರೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆ.
Source: DT Next | The Print | Deccan Chronicle | The South First | Kalviseithi Official | Wikipedia | Catholic Connect | Organiser | The Better India | The Logical Indian | Karnataka The Federal | Eesanje