ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪರ್ವತಗಳು, ಸುಂದರ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ತೋಟಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನ ಸರೋವರಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಗಂಭೀರ ಚಿಂತೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಮಹಾನಿಯಂತ್ರಕ (CAG) ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 2022ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಸರೋವರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಆಘಾತಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು 697 ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ 518 ಸರೋವರಗಳು, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 74 ಶೇಕಡಾ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿವೆ.
1967ರಿಂದ 315 ಸರೋವರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ 203 ಸರೋವರಗಳು ಕುಗ್ಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
ಸರೋವರಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಾರ್ಬನ್, ಪೋಷಕಾಂಶ ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸರೋವರಗಳು ಈಗ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ನಗರೀಕರಣ, ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣ, ಮಾಲಿನ್ಯ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಇವು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕ್ರಮಗಳ ಕೊರತೆಯೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಿಸಿದೆ.
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಈ ಸರೋವರಗಳು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕುಸಿತವು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.